Boek "Levensklem"

Boekreflectie: “Weg was ze”, Auteur Kees Santbergen, ISBN 978 90 259 60070

Het boek ‘Weg was ze’ is geschreven vanuit het perspectief van een vader wiens dochter zelfmoord pleegt. Een aangrijpend verhaal. Kost voor elke hulpverlener (in spé) wat mij betreft. Ik heb er diverse tranen bij gelaten. Als ik me het lijden van Janine (Kees’ dochter) voorstelde. Hoe zij zich klemgezet gevoeld moet hebben tussen GGZ en maatschappij. Onbegrepen. Niet geholpen. Een voortdurende verwarring van voelen dat het niet goed gaat, maar niemand die haar kan vertellen wat er aan de hand is, of haar echt kan helpen.

En vervolgens de pijn voelen van de mensen om Janine heen. De machteloosheid. De 1e opluchting van het overlaten aan de GGZ… om er vervolgens achter te komen dat je daar wellicht niet goed aan gedaan hebt… en dan is iemand al zo stuk. Dubbelstuk.

Ik heb dit boek gekregen van een cliënt van Stichting PositieveNood. Ik ben via stichting positievenood met haar in contact gekomen. Al gauw bleek dat onze beelden over psychiatrie en werkelijke hulp nagenoeg naadloos aansloten. Zij heeft zelf de ‘nodige’ ervaring met GGZ instellingen, en geeft onder andere presentaties over haar zienswijze.

Heel in het kort beschrijft het boek het verhaal van Janine. Een gevoelig en intelligent overkomend meisje. Ze gaat een jaar naar Amerika. Dat valt haar zwaar. Terwijl het juist haar ‘coming out’ had moeten worden uit een moeizaam voelend bestaan. Op zoek naar zin. Noot: ik herken dit veel uit verhalen van mensen om me heen…

Terug in Nederland gaat het slechter en slechter. Ze komt bij de GGZ terecht en bij de psychiater. Al snel volgt de diagnose depressie en pillen. Die vindt ze vreselijk. Ze heeft het gevoel dat ze afstompt door de chemicaliën. Een opname in  ‘t Sticht volgt (psychiatrische kliniek). Hier volgen nieuwe diagnosen en stempels. Tot aan Borderline toe. De psychiatrie wijdt haar problemen aan separatie angst met haar ouders. Ze gaat dit zelf ook geloven, wat -mijns inziens- lijdt tot een onmenselijke vervreemding van dat wat het meest na bij mensen staat: hun familie. Hoe alleen zal ze zich gevoeld hebben… schuldig, berooid, deprived.

Binnen de kliniek fleurt ze deels op. Ze kan mensen helpen. Ze gaat in de cliëntenraad. Ze wordt eigenlijk een soort hulpverlener. Dat geeft haar energie, heling. Dat mag niet. Ze wordt beknot. Na verloop van tijd wordt ze er uit gezet. Ze is wel van de medicatie af, maar verder kan ze niets met haar.  Vele maanden verder en een illusie armer. Dat is mij ook overkomen op de PAAZ: ik mocht me vooral niet bemoeien met andere patiënten of een zinnig gesprek met hen aangaan. Dat was het terrein van de therapeut. Mocht alleen praten over het weer.

Ze pakt de boel weer op. Gaat studeren. Moet in haar stage asielzoekers helpen. Wil hierin een andere weg lopen dan dat haar begeleiders ‘goed’ vinden. Ook hier loopt ze vast. Ze denkt dat ze niets kan. Voelt zich minderwaardig. Compleet mislukt.

Een volgende dip volgt (was de vorige ooit weg?). Er volgen nog enkele gesprekken met hulpverleners, oa van het Sticht en de psychiater. Ze start weer met antidepressiva. Een korte tijd later verhangt ze zich….

Wat is er mis gegaan? Is de vraag waarmee Kees achterblijft. Wat wisten hulpverleners vlak voor haar dood? Kees start een onderzoek. Gaat hulpverleners langs, vrienden, bekenden.

Al gauw blijkt dat hulpverleners op de hoogte waren van haar suïcidale gedachten. Maar dat niet aan de ouders hebben verteld of wilden vertellen. Is dit ethisch?

De psychiater beroept zich op zijn beroepsgeheim en privacy. Tot wanhoop van Kees, die vooral helderheid wil. De laatste uren van zijn dochter wil snappen, voelen… Ik zie het vooral als eigen onkunde en falen maskeren. Verdoezelen. De waarheid mag niet gezien worden.

Ik zie hier parallellen met mijn eigen ervaringen: bij mijn opname werd mijn vriendin eigenlijk niet gekend. Ze moest er zelf achteraan bellen wat de plannen met mij waren. Hoe het met mij ging. Wat ik over onze relatie vertelde. En ze moest het hebben van wat ik haar vertelde.

In het geval van Janine en Kees was het nog gruwelijker: daar dreef de GGZ een wig tussen ouders en kind. Naast dat ik vermoed dat dit over het algemeen een uiting van eigen onkunde is (zoals ik in het boek Diagnose Levensklem uitgebreid onderbouw) vind ik dit niet ethisch. En misschien nog belangrijker: het zelfhelend en helpend vermogen binnen de samenleving wordt ondermijnd. Gesaboteerd. Ik noem dit fenomeen de ‘GGZ-Wig’. Het systeem heeft er zelfs behoefte aan dat de samenleving op afstand wordt gehouden. Geen pottekijkers, want dan zou blijken dat:

 de GGZ (mn psychiatrie) berust op een enorm waanbeeld over ‘psychopathologie’

 dat het zelfhelend vermogen, met name onder deelgenoten / lotgenoten veel groter is dan alle psychiaters op deze wereld bij elkaar, inclusief hun ‘medicatie’, en dus het systeem overbodig maakt. Dat wil het systeem niet, ik noem dit het ‘geldingsdrangsyndroom, zie de bijlagen in het levensklem boek).

De speurtocht van Kees leidde in ieder geval tot een dubieus beeld over de GGZ.

Enkele quotes:

“Het meest bizarre vond ik dat de intake dat de aandacht wel uitging naar allerlei gebreken, maar helemaal niet naar iemands kwaliteiten, talenten en krachtige karaktereigenschappen. DSM voorziet daar niet in”. p.161

=> Eens. Ik stel het nog radicaler: er wordt nagenoeg geen degelijke analyse gemaakt van de mens. Men wil zo snel mogelijk een label zodat de ‘behandelmethoden’ toegepast kunnen worden, inclusief de pillen. Dit systeem maakt eerder ziek dan dat het heelt. Binnen het HelendDelen concept is het creëren van perspectief voor en met iemand een sleutel naar herstel. Als je iemands talenten en zin / roeping niet kent, kun je daar niet naar toewerken… Zonder perspectief sterft iemand langzaam…

“Het was hen niet gelukt om Janine in het stramien van ‘t Sticht te krijgen. Ik raakte er steeds meer van overtuigd dat zover Janine in ‘t Sticht opbloeide, dat dit vooral was toe te schrijven aan de beschermde situatie daar, de mensen om haar heen, haar vriendschappelijk contacten met andere bewoners en de piano waar ze op spelen kon”

=> Treffender kan Kees het niet verwoorden. Dit sluit naadloos aan bij wat ik zie als het werkzame deel van instellingen. In het Levensklem boek ga ik ook in op waarom ooit ‘psychiatrische milieus’ (klinieken) zijn ontstaan. Dat was niet vanwege de behandelmethoden, en de pillen maar omdat bleek dat lotgenotencontact zo ontzettend heilzaam was. Zonder therapie en pillen. Wat zou ik blij zijn als het ons lukt om de 1e Rehome te openen, waar dat wat Kees beschrijft aanwezig is, en de kille psychiatrie buiten de deur gehouden wordt…

En een meer passender gelijkenis met de hoofdpersoon van ‘Veronica decides to die’, van Paulo Coelho is welhaast niet mogelijk. Ook daar is de piano een sleutel naar genezing. Ik maak zelf muziek en ik ken de heilzame werking… dus…

Janine blijkt van stevig hout gesneden. Ze liet zich niet misleiden door de mores in de psychiatrie. Maar dan heb je het dubbelzwaar… Dan moet je niet alleen dealen met je eigen dip, dan moet je ook nog de waanzin van de psychiatrie weerstaan. Laat staan toekijken hoe die waanzin toegepast wordt op de mensen op je heen. Dat is hel. I know.

Kees heeft zelf veelvuldig met psychiaters gesproken. Telkens noemt hij de emotieloze bejegening. Ik heb dat zelf ook bij diverse psychiaters (nagenoeg alle die ik gezien heb) ervaren. Ik ken er één die ik empathisch durf te noemen… de rest… En dat terwijl emotie juist een leidende factor is voor begrip en herstel. Deze mensen hebben daar blijkbaar over het algemeen totaal geen talent voor. Bizar dat deze mensen op de leidende posities in de GGZ zitten. Wanneer gaan we dat veranderen? Ik ben voor leiding door een combinatie van diverse disciplines (mn maatschappelijk werkers en psychologen) en ervaringsdeskundigen. Zie dit artikel in de psy, de hoogste ambtenaar voor GGZ in Nieuw Zeeland (Mary O’Hagan) adviseert dit ook. Wanneer gaan we dat in Nederland doen?

Goed. Als afsluiting mijn beeld van waarom Janine dood is. Ik denk allereerst dat zij in de ‘categorie’ Gevoelig – Emotioneel – Kwetsbaar zit. Een mooi mens dus. Maar in deze maatschappij heb je dan een zware dobber. Je hebt last van de ziekte van de maatschappij. En diezelfde maatschappij gaat jou verwijten dat je ziek bent. Als iedereen dat tegen je zegt, en je vindt niemand die net zo is, vindt je het gek dat je dan vastloopt? Dat je je compleet eenzaam voelt in deze wereld?

Genoeg reden om ‘depressief’ van te worden.

Mogelijk waren er nog andere dingen aan de hand, maar van wat ik lees uit het boek, en van wat ik nu haast wekelijks om me heen zie aan nieuwe contacten, lijkt me dit een passende hypothese. In de RdRemedy aanpak wordt deze ‘common cause’ ook gezien als één van de mogelijke hoofdoorzaken van wat men een depressie noemt.

Vervolgens is Janine terecht gekomen in een hardvochtig GGZ systeem. Ik herken zoveel van wat Kees beschrijft. De therapeuten die je per sé in hun ‘methodiek’ willen praten. De afscheiding tussen jou en je omgeving. Doordat je ziek verklaard wordt nemen mensen in je omgeving je feitelijk niet meer serieus. “Wat jij voelt en denkt is gekleurd door de depressie, als die weg is…”. Hoe vaak ik dat niet gehoord heb. En hoe mensonterend. Zulke opmerkingen verworden tot messteken in iemand die al neer aan het gaan is. Messteken door notabene haar eigen omgeving. Met dank aan een waanzinnige ziekteleer in de GGZ.

Na de 1e opname heeft Janine het weer geprobeerd. Waarschijnlijk als de dood weer terug te moeten het GGZ systeem in. Als de dood voor ‘medicatie’ waarvan ze voelde dat het niet goed voor haar was. Terecht denk ik (lees ook de delen in mijn boek die over antidepressiva misleiding gaan).

Mede door haar stage. Waar ze weer klem gezet werd. Weer niet begrepen werd ging ze weer neer. Ze kon niet anders dan weer aankloppen bij diezelfde GGZ. Haar ouders mocht ze inmiddels niet meer bij aankloppen door wat GGZ haar verteld had. Want daar zat zogenaamd juist het probleem (separatie angst). Bij de 1e tekenen van dat het weer dezelfde kant op ging: niet begrepen worden, diagnose ‘depressie’, wellicht opnamen en het simpelweg echt niet meer vol kunnen houden (ze zat denk ik op dat moment hooguit op 10% van  haar energie) besloot ze met haar laatste krachten zelf het stuur in handen te houden. Ze pleegde zelfmoord.

Haar ziel voelde dat de GGZ haar niet ging helpen. Haar zieker maakte. Wat kon ze doen? Ze zat muurvast. Net als ik, klemgelopen tussen GGZ en de Maatschappij.

Vandaar dat ik die derde weg wil maken. Een derde poort. Een tussenweg. Waar mensen als Janine hadden kunnen aankloppen. Terwijl ik dit schrijf welt een traan op. Hadden we haar kunnen redden, met de kennis die we nu hebben? Wie zal het zeggen…

Kortom: in mijn ogen is de GGZ de hoofdschuldige aan haar dood. Net als dat dat bij mij het geval was. Niet de aanleiding. Wel de primaire partij die de trekker overhaalt. De GGZ positioneert zichzelf als heler. Als helper. De maatschappij, de ouders verwachten hulp. Kundige en menselijke hulp. Is dat vreemd? En veel mensen kunnen er maar één keer achter komen dat die hulp eerder verwoestend uitpakt dan dat het heelt. Na die 1e ervaring is het kwaad vaak al geschied.

Ik kan het na vertellen, zij niet… Live to Tell.

Een laatste noot: wat mij opviel in ‘t Sticht is dat ze Janine snel van de medicatie af wilden helpen. Ik vermoed dat dit kwam omdat in ‘t Sticht een ‘therapeutisch’ regime heerst. Een ‘niet fysiologische’ regime. Op zich vind ik dat goed. Maar -zoals ik ook in mijn boek beschrijf- berust ook het niet-fysiologische regime op waanbeelden. Ooit met name door Freud opgeworpen en jaar op jaar gekopieerd en uitgebouwd door het psychiatrisch complex. En zolang het fundament niet zuiver is, niet klopt, hebben al die therapieën eerder meer waanzin tot gevolg dan zin.

Wat ik hoop en denk is dat dit boek mede gaat leiden tot inzicht in de vastlopende -jonge- mens. En dat haar dood vele andere zelfmoorden gaat voorkomen. Ik dank bij deze Kees voor de moed en energie om hun verhaal met de wereld te delen. Geen beter helen dan delendhelen…

Augustus 2010,

Amersfoort

___

Voel vrij jouw visie, commentaar als een comment hieronder te plaatsen. Of als jij het boek ook gelezen hebt… dank!