Boek "Levensklem"

Sarah Morton is zelf ooit autistisch gelabeld als jong kind. Ze heeft inmiddels drie boeken geschreven over dit onderwerp. Boeken zijn te bestellen in de reguliere boekhandel, of door een mail te sturen aan boeken@deniesa.nl.

Zie de diverse submenu items voor meer informatie / reviews door lezers…

De boeken zijn in hoge mate nuttig te lezen voor:

• Mensen werkzaam in de GGZ, m.n. indien met ‘autisten’.
• Mensen werkzaam of studerend in het schoolsysteem.
• Mensen die nog de nasleep ervaren van ‘pesten’ op school.

—Iwanjka—

Woord van de auteur (Sarah Morton):

Wil speciaal onderwijs zeggen dat de beroepskrachten er zijn om je kind te helpen, dat de aanpak is afgestemd op wat een kind nodig heeft?

Als leerling gevoelens als verontwaardiging, paniek, woede, afschuw, stress of zelfs amusatie of liefde laten zien, kon tegen je gebruikt worden op de school waar ik op zat. Zeker deze kinderen en jongeren lopen risico om lichamelijk en/of geestelijk mishandeld te worden… Hetzij door onmacht, hetzij door frustratie van de betreffende leerkracht.

Op mijn school gebeurden dit soort dingen geroutineerd. Een leerling die iets weigerde en daarin volhardde, kon erop rekenen, door elkaar geschud te worden, uit de klas gesleept te worden of zelfs geschopt of geslagen. Voor mijn ogen werden klasgenoten afgetuigd. Ook intimidaties zoals schreeuwen en dreigen, overbekende voorbeelden van opvoedkundige missers, waren hier ‘gewoon’. Wie in bizarre omstandigheden opgroeit, ontwikkelt een bizar gevoelsleven. Zo ben ik gewend geraakt aan geweld. Niet dat ik gewelddadig naar anderen ben, maar van binnen reken ik nog steeds op agressie. Inmiddels zit ik op kickboksen. Het heeft weken geduurd voordat ik de sportleraren ook maar een beetje vertrouwde en zelfs na maanden is dat vertrouwen nog broos. Als er iemand naar me toe liep, werd ik zenuwachtig. Het heeft lang geduurd voordat ik doorhad, dat de sportleraar niet op me af loopt om me iets aan te doen of omdat ik de les saboteer (iets waar ik op het speciale onderwijs nogal eens van ben beschuldigd), maar gewoon om iets nog een keer voor te doen of uit te leggen. Je zou denken dat het voor een autist op een speciale school veiliger zou zijn, dat een reguliere kickboksvereniging toch een harder wereldje is. Schijn bedriegt.

De ZMOK school (Zeer Moeilijk Opvoedbare Kinderen) waar ik van mijn twaalfde tot mijn achttiende heb gezeten, schijnt niet uitzonderlijk te zijn met gewelddadige praktijken, want ik heb van meer mensen gehoord dat het juist met deze scholen slecht gesteld is en dat docenten losse handjes hebben. Wat een mokerslag is op het toch al wankele evenwicht van autistische kinderen. Wat ik me achteraf nog steeds afvraag is hoe dit structureel heeft kunnen en mogen plaatsvinden. Al die leerlingen hebben toch ook ouders? Wisten die van niets? Hebben die nooit een klacht ingediend? In mijn geval in elk geval niet. Alsof het autisme een vrijbrief is om iemand ervan langs te geven. Welke rechten of regels beschermen deze kinderen? Want aan de andere kant konden leerlingen zeker niet straffeloos elkaar of zelfs een meubelstuk te lijf gaan. Zelf heb ik ook nooit aangifte gedaan. In plaats daarvan heb ik mijn ervaringen verwerkt in een autobiografische roman.

Toch bestaan mijn ervaringen niet alleen uit ellende. Zo waren er ook momenten dat de leerkracht gunstig gestemd was, of dat ik wat af lachte met klasgenoten. Wat nog het meest telt: er werkte een toegewijde zachtaardige lerares, waar ik helemaal idolaat van van: Luka. Zij was oprecht en onopgesmukt. In mijn boeken Collision, heeft Luka allerlei rollen: een lieve, betrokken spelbegeleidster, een zonderlinge fascinerende vrouw, een verlosser, engel en een tragisch figuur.

De school probeerde mijn oprechte liefde voor Luka te ontmoedigen. Terwijl dit lichtpunt me juist overeind hield, iemand met wie ik een liefdevol contact op kon bouwen. Op school mocht je geen gevoelens hebben die verder gingen dat iemand mogen of iemand niet mogen.

Sarah Morton.

Homepage Sarah: http://www.dus-sarah-morton.nl/

Review Iwanjka

In 2009 leerde ik via stichting Positievenood Sarah Morton kennen. Zij gaf lezingen rondom het thema autisme. Zij was ooit zelf autistisch gediagnosticeerd. Sarah bleek inmiddels drie boeken geschreven te hebben. Dit intrigeerde me… “Een autistisch iemand die boeken schrijft?”. Ik was net bezig de laatste hand te leggen aan het boek ‘Diagnose Levensklem’. Zij heeft me geholpen met de laatste inhoudelijke en tekstuele review van het boek. Inmiddels hebben we regelmatig contact met elkaar.

Ik heb twee boeken van haar gelezen. “Afwijkend en toch zo geoon” en “Collision – De Catastrofe”. Beide boeken zijn autobiografisch. En geven een helder en gedetailleerde weergave van hoe Sarah haar kinderjaren ervaren heeft. En wat het ‘labelen’ van iemand tot gevolg heeft. Hier hebben we momenteel nog regelmatig discussies over. Haar ‘label’ heeft vele deuren voor haar gesloten. Deuren die zich zonder label wellicht wel geopend hadden. Ikzelf heb de vernietigende werking (voor mij) van het depressief labelen door de GGZ ervaren. Twee totaal verschillende labels bij twee totaal verschillende mensen, maar bij beide met enorme impact. Dat zegt iets over het fenomeen ‘labelen’, denken we beide…

En wat is autisme eigenlijk? En is het plaatsen van een kind met een dergelijk label op een school van ‘zeer moeilijk opvoedbare kinderen’ zoals wat met Sarah gebeurde wel de juiste aanpak? Met name omdat het vaak heel sensitieve kinderen betreft. Waarbij juist de hoeveelheid prikkels, en dan met name negatieve sfeer en dergelijke een desatreuze uitwerking heeft. Dergelijke kinderen hebben wellicht juist baat bij een emotioneel harmonisch milieu. Met veel aandacht voor het begrip emotie. Iets voor beleidsmakers om bij stil te staan…

Sarah heeft in mijn ogen een extreem talent in het ‘lezen’ van emoties bij mensen en groepen. Haar boek is dan ook vooral een soort emotioneel diagram weergave van wat zij gade sloeg. De emoties die zij waarnam bij haar medescholieren. De leraren en haarzelf. Vaak had ik het gevoel dat zij zich in het ‘emotielichaam’ bevond van degenen die ze gadesloeg. Dat ze de pijn van die mensen voelde. Gecombineerd met haar eigen pijn. Dan kun je hard leeglopen, dunkt me… Een quote:

“Sarah raakt uitgeput, lichamelijk en geestelijk nog meer. Leerlingen staken behulpzaam hun hand uit, waar ze afwerend op reageerde. Dat durfde ze niet aan, de controle over haar lichaam uitbesteden, in andermans handen leggen. Op een gegeven moment stopte de huifkar voor haar, echter de vernedering was al zo ver doorgevoerd dat ze expres ging treuzelen. Haar gevoel van falen maakte dat ze ging tegenwerken. Totdat een leraar, Fred die deelnam aan de tocht tegen haar begon te schreeuwen…” [Collision, De catastrofe]

Ik heb niet eerder boeken gelezen met een dergelijke knappe weergave van emotieprocessen. Van emotiedynamiek. Een mooi staaltje van wat ik Emotude ben gaan noemen (emotiekunst / kennis).

Een reden wellicht waarom één lerares, Luka, een cruciale rol had. Die lerares begreep kinderen wel. Was zachter en gevoeliger mogelijk. Zij was Sarah’s drijfhout. Des te groter de ramp toen Luka wegviel. Eerst was het beeld voor een paar weken. Toen bleek ze een burnout te hebben en kwam niet meer terug…

Sarah heeft haar schooltijd als een behoorlijke martelgang ervaren. Het onbegrip van leraren van haar leraren naar haar en haar medescholieren. Ware terreur haast vaak. Maar ook het pesten door medeleerlingen van haar en andere kinderen. Een deel van haar lijdensweg lijkt overigens een direct gevolg van het feit dat haar thuissituatie eigenlijk niet capabel was voor een kind om in op te groeien: gescheiden ouders, en ouders met hun eigen ‘eigenaardigheden’…

Een bijzonder ooggetuige verslag. Waar de samenleving van kan leren. Hoe we met onze kinderen omgaan. Over wat de stress van ouders om zelf te overleven en aan hun behoeftes invulling te geven voor kinderen betekent. En last but not least wat een raar institituut ‘school’ eigenlijk geworden is in de loop der jaren… genoeg materie om eens goed na te denken over waar het fout gaat in de bouwestenen van onze samenleving. En als we eenmaal zien wat er fout zit, hebben we de basis om een mooiere samenleving te construeren. Op basis van andere bouwstenen.

Ikzelf denk dat het hoog tijd wordt dat we inzien dat de vermeende hoeksteen van de samenleving ‘het gezin’ eigenlijk eerder de samenleving ontregelt. Kijk naar het aantal scheidingen. Kijk naar het gedoe dat dat voor kinderen oplevert. Hetzelfde voor het fenomeen ‘school’. Waarom zijn we niet zelf meer de leraren voor onze kinderen? Waarom brengen we ze elke dag naar een instituut? Waarom volgen we niet de interesse van kinderen? Van schooldwang naar leerzin?

Dit zijn tevens thema’s die binnen Deniesa (De NIEuwe Samenleving, zie www.deniesa.nl) veel aandacht krijgen: als we niet in de ‘habitats’ van mensen meer rust en plezier brengen, dan zullen we nooit meer ontspannen en harmonische mensen krijgen. En gezien het fenomeen dat er jaarlijks 1 miloen recepten voor antidepressiva uitgeschreven worden in Nederland, is dat hard nodig…

De beste remedie voor een zieke samenleving is het zorgen dat onze kinderen niet beschadigen bij het volwassen worden. En opgroeien tot gabalanceerde mensen. Met een talent voor emotie en aandacht voor elkaar. En dat we elk mens beschouwen als een volwaardig mens. Maar dat sommige mensen een meer eigenaardig persoonlijkheidsprofiel hebben dan anderen. Het boek ‘The Normal Personality’ van Stephen Reiss gaat hier op in. Door zo naar mensen te kijken, is labelen met allerhande psychische ziekten niet meer of veel minder nodig. Het gevolg is dat deze mensen een veel volwaardiger en prettiger leven kunnen leiden. En dat zij en de samenleving veel meer uit hun talenten kan halen.

Sarah is een heel mooi voorbeeld van een ‘gelabeld iemand’ met een ‘verborgen’ talent. Dat pas is gaan ‘glinsteren’ na haar schooltijd. Als gevolg van een enorme eigen drive. Waarom is dit talent niet door haar begeleiders opgemerkt op school? Was het toen niet al aanwezig? Dat geloof ik niet. Ik denk dat niemand er daar voor openstond. Dit gaat veelal zo in de huidige scholen, waar kinderen en massa door een standaard curriculum geduwd worden. Maar dit geldt al helemaal voor een kind met een label. Dat is ‘ziek’ dus kan niets. Dat label alleen al zorgt ervoor dat het potentieel van iemands kunnen niet tot wasdom komt, erger nog, het zal vaak compleet kapot gemaakt worden… zonde.

De genoemde boeken zijn zodoende zeer waardevolle materie voor:

• mensen werkzaam bij scholen, of studenten pedagogiek.
• mensen die werken met ‘autisten’, of vrienden en ‘famillie van’.
• Kinderen die gepest zijn of worden op school, c.q. mensen die hier nog een ‘trauma’ in ervaren. Dit geldt mede voor het fenomeen ‘schooldwang’, de terreur en dwang die ons schoolsysteem onbewust creert voor haar leerlingen.

Ik ervaar één kanttekening: de mate van detail en uitgebreidheid maakt het soms lastig om te blijven lezen. Maar het blijft een knap en zinnig werk, waar de waarde nog niet voldoende van ingezien wordt is mijn gevoel…

Iwanjka Geerdink,

Auteur van het boek ´Diagnose Levensklem’ en mede-oprichter ‘Deniesa’.

1. Afwijkend en toch zo gewoon (Recensie van NBD – Bibllion, G. Brandorff)

De 21-jarige Sarah schreef dit boek om de lezers de unieke kans te bieden de opvoedkundige problemen van een kind met autisme vanuit het perspectief van dat kind te ervaren. Bovendien kon zij zichzelf op deze wijze een stem geven, want autisten voelen zich vaak onbegrepen en afgewezen – zelfs in een orthopedagogische omgeving. De diagnose ‘autisme’ werd bij Sarah al op zesjarige leeftijd gesteld. Zij kwam in een draaikolk van angst, afwijzing en problemen terecht.
Uiteindelijk lukte het haar met behulp van een begeleidster een positieve groei door te maken en haar eigen leven zelf vorm te geven. Sarah is nu op weg naar een mbo-diploma. Op intensieve en overtuigende wijze maakt de lezer kennis met de zwarte, maar ook de leuke en mooie momenten van een jong leven met autisme.
Gemakkelijk taalgebruik; meeslepende, optimistische stijl. Geschikt voor een groot lezerspubliek.

Samenvatting:

Sarah was er in haar prille jeugd van overtuigd dat ze een normaal, alleen wat eigenzinnig kind was. Haar omgeving zag echter dat haar gedrag afweek van dat van de meeste andere kinderen.
Toen de diagnose autisme was gesteld, had dat zekerheid moeten bieden en een basis om adequaat met haar om te gaan. In plaats daarvan begon de angst, de afwijzing en langzame touw- trekkerij. Geen basisschool durfde haar nog toe te laten nu ze dit etiket had.

Op haar twaalfde belandde ze op een school voor Zeer Moeilijk Opvoedbare Kinderen. Met het verstrijken van de jaren kwam ze er steeds meer achter hoe de buitenwereld tegen haar anders-zijn aankeek. Dat zelfs beroepskrachten haar dieper in de problemen konden brengen — in plaats van hulp bieden om een zinvol leven op te bouwen.
Toen de school ervan overtuigd was dat ze het niet ging redden buiten een beschermde omgeving en haar niet in staat achtte om zelf keuzes te maken, leken haar kansen op een toekomst zoals ze die zelf in gedachten had, helemaal verkeken.

2. Collision (NBD|Biblion recensie, Rineke van Teeseling)

Sarah Morton (15+) is autistisch en zit op een school voor speciaal onderwijs. Intimidaties, schreeuwpartijen en geweld komen dagelijks voor. Vorig schooljaar werd ze geintimideerd door een leraar, Gustaaf Straker. Sindsdien voelt ze zich niet meer veilig op school. Sarah heeft het idee dat ook andere leerlingen onder zijn gedrag lijden. Sarah vindt Luka Jarvis, de spelbegeleidster, een aardige, betrokken vrouw en raakt steeds meer op haar gesteld en zelfs geobsedeerd door haar. Ze besluit Luka in vertrouwen te nemen en wil haar over Gustaaf vertellen. Als Luka door een flinke burn-out niet meer op school komt, mist Sarah haar enorm en heeft ze moeite zich te handhaven op school. Sarah verandert van een meisje met een doel in een geestelijk wrak. Haar lot lijkt verbonden met dat van Luka. Gebaseerd op persoonlijke ervaringen van de auteur (1987), die met dit boek wil laten zien wat autisme is en wat mensen met autisme anders maakt. Een indringend en triest verhaal, waarvan het de vraag is in hoeverre het jongeren en volwassenen zal aanspreken. De enorm volle bladspiegel en de vele taal- en stijlfouten maken het boek beslist niet beter leesbaar. Waarschijnlijk alleen interessant voor een kleine, specifiek geinteresseerde groep lezers. Vanaf ca. 15 jaar.

Samenvatting:

Sarah Morton kan niet leven met wat een leraar, Gustaaf, heeft gedaan. Vorig schooljaar viel hij haar lastig. Sarah vermoedt dat andere leerlingen ook onder zijn gedrag lijden. Er werkt ook een spelbegeleidster op school, Luka. Sarah vindt haar bijzonder en ze raakt steeds meer op Luka gesteld. Ze ziet in haar een geduchte medestander en is vastbesloten te vertellen over Gustaaf. Maar plotseling verschijnt Luka niet meer…. Sarah mist haar zo schrijnend, dat het keer op keer escaleert. Na maanden van kwellende onzekerheid komt ze iets schokkend over Luka te weten. Zal Luka van haar voetstuk vallen?

3. Engagement

Samenvatting:

Dit is het vervolg op ‘Collision De catastrofe’. Nog steeds kan Sarah Morton zich nauwelijks staande houden. Ze is helemaal opgebrand. De strijd met haar leraar Gustaaf gaat intussen onverminderd door. Onverwachts blijkt Gustaaf lang niet haar ergste bedreiging te zijn. Op dat punt beland lijkt er al geen uitweg meer mogelijk… Ook het leven dat ze pas over jaren zal hebben, lijkt afgrijselijk betekenisloos.
Een ontmoedigende en frustrerende periode, waarin haar idealisme en het schoolse realisme lijnrecht tegenover elkaar komen te staan, breekt aan. Dan stort er opnieuw iemand in elkaar, die erg belangrijk is geworden voor Sarah.